Kanun Yolu Mobil

Mevzuat ve Kararlar Cebinizde

Filtreler

İCRA VE İFLAS KANUNU · 2004 Sayılı Kanun

Madde 72 — Menfi tesbit ve istirdat davaları:

309 Yargıtay Kararı 14 Akademik Tez 4 Akademik Makale
Madde 72 – (Değişik: 18/2/1965-538/43 md.)
Borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu bulunmadığını ispat için menfi tesbit davası açabilir.
İcra takibinden önce açılan menfi tesbit davasına bakan mahkeme, talep üzerine alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere gösterilecek teminat mukabilinde, icra takibinin durdurulması hakkında ihtiyati tedbir kararı verebilir.
İcra takibinden sonra açılan menfi tesbit davasında ihtiyati tedbir yolu ile takibin durdurulmasına karar verilemez. Ancak, borçlu gecikmeden doğan zararları karşılamak ve alacağın yüzde onbeşinden aşağı olmamak üzere göstereceği teminat karşılığında, mahkemeden ihtiyati tedbir yoluyle icra veznesindeki paranın alacaklıya verilmemesini istiyebilir.
(Değişik: 9/11/1988-3494/6 md.) Dava alacaklı lehine neticelenirse ihtiyati tedbir kararı kalkar. Buna dair hükmün kesinleşmesi halinde alacaklı ihtiyati tedbir dolayısıyla alacağını geç almış bulunmaktan doğan zararlarını gösterilen teminattan alır. Alacaklının uğradığı zarar aynı davada takdir olunarak karara bağlanır. Bu zarar herhalde yüzde yirmiden aşağı tayin edilemez.
(Değişik: 9/11/1988-3494/6 md.) Dava borçlu lehine hükme bağlanırsa derhal takip durur. İlamın kesinleşmesi üzerine münderecatına göre ve ayrıca hükme hacet kalmadan icra kısmen veya tamamen eski hale iade edilir. Borçluyu menfi tespit davası açmaya zorlayan takibin haksız ve kötü niyetli olduğu anlaşılırşa, talebi üzerine, borçlunun dava sebebi ile uğradığı zararın da alacaklıdan tahsiline karar verilir. Takdir edilecek zarar, haksızlığı anlaşılan takip konusu alacağın yüzde yirmisinden aşağı olamaz.
Borçlu, menfi tesbit davası zımmında tedbir kararı almamış ve borç da ödenmiş olursa, davaya istirdat davası olarak devam edilir.
Takibe itiraz etmemiş veya itirazının kaldırılmış olması yüzünden borçlu olmadığı bir parayı tamamen ödemek mecburiyetinde kalan şahıs, ödediği tarihten itibaren bir sene içinde, umumi hükümler dairesinde mahkemeye başvurarak paranın geriye alınmasını istiyebilir.
Menfi tesbit ve istirdat davaları, takibi yapan icra dairesinin bulunduğu yer mahkemesinde açılabileceği gibi, davalının yerleşim yeri mahkemesinde de açılabilir. Davacı istirdat davasında yalnız paranın verilmesi lazımgelmediğini ispata mecburdur.
Reklam

İlgili Yargıtay Kararları

Bu madde ile ilgili Yargıtay kararları ve emsal uygulamalar

Yargıtay 5. Hukuk Dairesi

Yargıtay 5. Hukuk Dairesi — 2026/4265

Kaçak elektrik kullanımına dayalı menfi tespit davasında, yetki itirazının usulüne uygun yapılmaması ve kesin yetki kuralının bulunmaması nedeniyle davanın ilk açıldığı mahkemenin yetkili olduğuna karar verilmiştir. Yargıtay, yetki itirazının cevap dilekçesinde yetkili mahkeme belirtilerek yapılmaması durumunda, davanın açıldığı mahkemenin yetkili hale geleceğini vurgulamıştır.

Özetli E. 2025/13451
Yargıtay 5. Hukuk Dairesi

Yargıtay 5. Hukuk Dairesi — 2026/4199

Yargıtay 5. Hukuk Dairesi, kesin yetki kuralının bulunmadığı menfi tespit davasında, davalı tarafın süresinde ve usulüne uygun bir yetki itirazı bulunmaması sebebiyle, davanın ilk açıldığı mahkemenin yetkili hale geldiğine karar vermiştir. İkinci mahkemenin (Babaeski Asliye Hukuk Mahkemesi) re'sen verdiği yetkisizlik kararı hukuka aykırı bulunarak, ilk mahkeme (Akçakoca 2. Asliye Hukuk Mahkemesi) yargı yeri olarak belirlenmiştir.

Özetli E. 2025/13985
Yargıtay 5. Hukuk Dairesi

Yargıtay 5. Hukuk Dairesi — 2026/4189

Mardin 1. Asliye Hukuk Mahkemesi ile Diyarbakır 16. Asliye Hukuk Mahkemesi arasında çıkan yetki uyuşmazlığında; menfi tespit davalarında kesin yetki kuralı bulunmadığı, davacının seçimlik hakkını kullanarak davayı yetkili mahkemelerden birinde açabileceği, somut olayda davalının il müdürlüğünün bulunduğu ve sözleşmenin ifa yeri olan Mardin'in yetkili olduğu gözetilerek, Mardin 1. Asliye Hukuk Mahkemesi yargı yeri olarak belirlenmiştir.

Özetli E. 2025/12969
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi — 2026/1156

Davacılar, davalı bankaya verilen teminat senedinin, dayanak kredi borcunun ödenmiş olmasına rağmen haksız yere takibe konulduğunu iddia ederek menfi tespit davası açmıştır. İlk Derece Mahkemesi, davacıların bonoda aval veren/kefil sıfatıyla imzalarının bulunduğunu, şeklen geçerli olan bonodan dolayı borçlu olduklarını belirterek davanın reddine karar vermiştir. Bölge Adliye Mahkemesi, asıl borçlunun bankaya olan başka kredi borçlarının devam ettiğini ve teminat senedinin hangi borcun teminatı olduğunun yazılı delille ispatlanamadığını gerekçe göstererek istinaf başvurusunu esastan reddetmiştir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, yerel mahkeme ve BAM kararlarında hukuka aykırılık bulunmadığı gerekçesiyle hükmü onamıştır.

Özetli E. 2025/4004
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi — 2026/1087

Davacı, dava dışı şirketin banka borcunun ödenmesine rağmen davalının alacağı temlik alarak ipoteğin paraya çevrilmesi yoluyla takip başlattığını iddia ederek, ipoteğin fekki ve borçlu olmadığının tespiti (menfi tespit) talebiyle dava açmıştır. Yerel mahkeme, bozma ilamına uyarak ipoteğin fekki talebinin daha önce kesinleştiğini belirterek bu konuda karar verilmesine yer olmadığına, menfi tespit talebinin ise ispatlanamadığı gerekçesiyle reddine karar vermiştir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, yerel mahkemenin delil takdirinde ve bozma kararına uyumunda bir isabetsizlik görmeyerek hükmü onamıştır.

Özetli E. 2025/5338
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi — 2026/1072

Davacı, yaşlılığı ve sağlık sorunlarından faydalanılarak hile ile kendisine imzalatıldığını iddia ettiği bir bonoya dayalı icra takibine karşı istirdat davası açmıştır. İlk derece mahkemesi, davacının hile iddiasını ispatlayamadığı, tanık beyanlarının duyuma dayalı olduğu ve yemin delilinden vazgeçildiği gerekçesiyle davanın reddine karar vermiştir. Yargıtay 11. Hukuk Dairesi, mahkemenin delil takdirinde bir isabetsizlik görmeyerek ve bozma kararına uygun hareket edildiğini belirterek kararı onamıştır.

Özetli E. 2025/6358
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi — 2026/1011

Şirketin kuruluş tarihinden önce veya şirket ana sözleşmesindeki temsil yetkisine (çift imza kuralı) aykırı olarak tek imza ile düzenlenen bonolardan dolayı şirketin borçlu olmadığının tespiti ve icra takiplerinin iptali istemiyle açılan menfi tespit davasında; bölge adliye mahkemesi, şirket adına yetkisiz temsilci tarafından atılan imzanın şirketi bağlamayacağı ancak yetkisiz temsilcinin şahsi sorumluluğunun devam ettiği gerekçesiyle davanın kabulüne karar vermiştir. Yargıtay, bu kararı dosya kapsamına ve usul kurallarına uygun bularak onamıştır.

Özetli E. 2025/4217
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi — 2026/1791

Trafik kazası sonucu oluşan tedavi giderlerinin SGK tarafından karşılanması yükümlülüğü ile sigorta şirketlerinin prim aktarım yükümlülüğü arasındaki uyuşmazlığa ilişkin açılan menfi tespit davasında, yerel mahkemenin SGK'nın sorumluluğuna dair verdiği ret kararı Yargıtay tarafından usul ve kanuna uygun bulunarak onanmıştır.

Özetli E. 2023/230
Yargıtay 4. Hukuk Dairesi

Yargıtay 4. Hukuk Dairesi — 2026/1580

Boşanma aşamasındaki davacının, kayınbabası tarafından başlatılan icra takibine karşı açtığı menfi tespit davasında; yerel mahkeme, davalının alacağını ispatlayamadığı gerekçesiyle davanın kabulüne karar vermiştir. Bölge Adliye Mahkemesi istinaf başvurusunu reddetmiş, Yargıtay ise tarafların temyiz itirazlarını yerinde görmeyerek onama kararı vermiştir.

Özetli E. 2023/3471
Yargıtay 11. Hukuk Dairesi

Yargıtay 11. Hukuk Dairesi — 2026/847

Davacı ve asli müdahil, icra takibine konu bononun tahrifata uğratılarak bedelinin artırıldığı ve temsil yetkisinin kötüye kullanıldığını iddia ederek borçlu olmadıklarının tespiti ve kötüniyet tazminatı talebiyle dava açmıştır. Mahkeme, alınan bilirkişi raporları ve kesinleşmiş ceza mahkemesi kararı ile bonoda tahrifat yapıldığının (8.000 TL'den 218.000 TL'ye dönüştürüldüğünün) sabit olduğunu, ayrıca aval işleminin temsil yetkisinin kötüye kullanılması suretiyle yapıldığını belirterek davanın kabulüne karar vermiştir. Yargıtay, mahkeme kararını usul ve yasaya uygun bularak onamıştır.

Özetli E. 2025/5630

İlgili Danıştay Kararları

Bu madde ile ilgili Danıştay kararları ve emsal uygulamalar

Bu madde için henüz Danıştay kararı bulunmuyor.

İlgili Sigorta Tahkim Kararları

Bu madde ile ilgili Sigorta Tahkim Komisyonu kararları

Bu madde için henüz Sigorta Tahkim kararı bulunmuyor.

İlgili Akademik Makaleler

Bu madde ile ilgili hakemli akademik makaleler

Akademik Makale 2023

Borçtan Kurtulma Davasının Menfi Tespit Davasına Dönüşmesi

Ayşe Kılınç

İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Vol. 8 No. 2

Akademik Makale 2021

MENFİ TESPİT DAVASININ İSTİRDAT DAVASINA DÖNÜŞMESİ

Unknown

Dicle Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi

Akademik Makale 2020

Kambiyo Senetlerine Dayanan Menfi Tespit Davası Türleri

İ̇̇smail Hakkı Birgealp

İstanbul Medipol Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Vol. 8 No. 2