Türk Medeni Kanunu · 4721 Sayılı Kanun
Madde 48 — B. Hak ehliyeti
İlgili Yargıtay Kararları
Bu madde ile ilgili Yargıtay kararları ve emsal uygulamalar
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi — 2025/16003
İş merkezinde çalıştığını iddia eden davacının, sigortasız geçen hizmet sürelerinin tespiti talebiyle açtığı davada; bozma ilamına uyularak yapılan yargılama neticesinde, husumet ve çalışma sürelerinin ispatı yönünden eksikliklerin giderildiği gerekçesiyle yerel mahkeme kararının onanmasına karar verilmiştir.
Yargıtay 10. Hukuk Dairesi — 2025/15148
İş kazasından kaynaklanan tazminat davasında, davalı şirketin karar tarihinden önce ticaret sicilinden terkin edildiği ve tüzel kişiliğinin sona erdiği anlaşıldığından, taraf ehliyeti ve taraf sıfatı yönünden usul hatası yapıldığı gerekçesiyle yerel mahkeme kararı bozulmuştur.
Yargıtay 7. Ceza Dairesi — 2025/13201
Yargıtay 7. Ceza Dairesi, 1567 sayılı Kanun'a muhalefet nedeniyle bir şirket yetkilisine kesilen idari para cezasına ilişkin kanun yararına bozma istemini incelemiştir. Mahkeme, ihracat bedelinin yurda getirilmemesi sebebiyle uygulanan cezanın, tüzel kişiliği haiz olan şirketin temsilcisi (yetkilisi) aleyhine değil, bizzat tüzel kişi (şirket) hakkında uygulanması gerektiğine hükmederek, şirket yetkilisine verilen idari para cezasını kanun yararına bozmuş ve cezayı kaldırmıştır. Öte yandan, ihracat bedelinin yarısının muafiyet kapsamında olduğu yönündeki diğer bozma istemini, kabahat tarihindeki düzenlemelere göre yerinde görmeyerek reddetmiştir.
Yargıtay 7. Ceza Dairesi — 2025/13200
Yargıtay 7. Ceza Dairesi, 1567 sayılı Kanun'a aykırılık nedeniyle verilen idari para cezasına karşı yapılan kanun yararına bozma başvurusunu incelemiştir. Mahkeme, ihracat bedelinin yurda getirilmemesi gerekçesiyle şirket yetkilisine şahsen ceza kesilmesini hukuka aykırı bulmuştur. Tüzel kişiliği haiz olan şirketlerde, kabahatin şirket adına işlenmesi durumunda cezanın tüzel kişiye uygulanması gerektiği, şirket yetkilisinin şahsen sorumlu tutulamayacağı gerekçesiyle itirazın reddine dair yerel mahkeme kararını bozmuş ve idari para cezasını kaldırmıştır. Öte yandan, ihracat bedelinin hesaplanmasında lehe düzenleme iddiaları, kabahat tarihinde yürürlükte olan mevzuatın esas alınması gerektiği gerekçesiyle reddedilmiştir.
Yargıtay 7. Ceza Dairesi — 2025/13185
Yargıtay 7. Ceza Dairesi, ihracat bedellerinin yurda getirilmemesi nedeniyle uygulanan idari para cezasının kanun yararına bozulması talebini incelerken, dosyadaki usuli eksikliği tespit etmiştir. İhracat işlemini gerçekleştiren tüzel kişilik (Limited Şirket) olmasına rağmen, cezanın şirket ortağı veya temsilcisi şahıs adına kesildiği görülmüştür. Mahkeme, tüzel kişiliğin hak ve fiil ehliyetine sahip olması nedeniyle kabahatten sorumluluğun şirkete ait olduğunu vurgulayarak, bu durumun da kanun yararına bozma kapsamında incelenmesi için dosyanın Adalet Bakanlığına gönderilmesine karar vermiştir.
Yargıtay 7. Ceza Dairesi — 2025/13179
İhracat bedelinin yurda getirilmemesi nedeniyle uygulanan idari para cezasının, tüzel kişiliği haiz şirket yerine şirket yetkilisine kesilmesi hukuka aykırı bulunmuştur. Yargıtay, şirketin temsilcisinden ayrı bir tüzel kişiliği olduğu ve hak/borçlarından kendisinin sorumlu olduğu ilkesine dayanarak, şirket temsilcisi adına düzenlenen idari para cezasının iptaline karar vermiştir.
Yargıtay 8. Hukuk Dairesi — 2025/3859
Türkiye'de kurulan bir vakfın isminin, 1982 Anayasası'nın 3. maddesi ve 805 sayılı Kanun uyarınca, özel isimler dışında Türkçe olması gerektiği, yabancı dilde isim taşıyan vakıf senedinin tescil edilemeyeceği gerekçesiyle yerel mahkeme kararının bozulmasına hükmedilmiştir.
Yargıtay 8. Hukuk Dairesi — 2025/3529
Vakıf senedinde yer alan malvarlığının, vakıf tescil edilmeden önce kamulaştırılması nedeniyle oluşan objektif imkansızlık durumunda, kamulaştırma bedeli ile alınan yeni taşınmazların vakıf malvarlığına dahil edilerek senet değişikliğinin tescili gerektiği, davanın reddinin hatalı olduğu belirtilerek yerel mahkeme kararı bozulmuştur.
Yargıtay 6. Hukuk Dairesi — 2025/760
Uzaktan sunucu yedekleme hizmeti veren davalının, verileri yedeklememesi sonucu oluşan zararın tazmini davasında; mahkemenin maddi tazminatı belirsiz alacak davası kurallarına göre belirlemesi gerektiği ve tüzel kişilerin manevi tazminat talep edebilmesi için ticari itibar kaybını somut olarak ispatlaması gerektiği gerekçesiyle karar bozulmuştur.
Yargıtay 6. Hukuk Dairesi — 2024/4352
Kat karşılığı inşaat sözleşmesine dayalı tapu iptal ve tescil davasında, davacı şirketin dava tarihi itibarıyla ticaret sicilinden re'sen terkin edildiği ve bu durumun taraf ehliyetini etkilediği görülmüştür. Yargıtay, tüzel kişiliği sona ermiş bir şirketin taraf ehliyetinin de sona ereceğini, bu durumda öncelikle şirketin ihyasının sağlanması gerektiğini belirterek, bu eksiklik giderilmeden verilen yerel mahkeme ve Bölge Adliye Mahkemesi kararlarını bozmuştur.
İlgili Danıştay Kararları
Bu madde ile ilgili Danıştay kararları ve emsal uygulamalar
Danıştay 7. Daire — 2025/1834
Ticaret sicilinden terkin edilerek tüzel kişiliği sona ermiş bir şirket adına tesis edilen idari işlemin iptali istemiyle açılan davada, Danıştay; tüzel kişiliği sona ermiş şirket adına işlem tesis edilemeyeceği ve bu işlemin şirket ortağı/temsilcisi üzerinde hukuki bir sonuç doğurmayacağı gerekçesiyle, şirkete yönelik temyiz isteminin incelenmeksizin reddine, şirket ortağı tarafından açılan davanın ise ehliyet yönünden reddi gerektiğine hükmetmiştir.
Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu — 2025/228
Dava süreci devam ederken ticaret sicilinden terkin edilerek tüzel kişiliği sona eren davacı şirketin taraf ehliyetinin yitirilmesi nedeniyle, İYUK'un 26. maddesi uyarınca dosyanın işlemden kaldırılmasına karar verilmesi gerektiği gerekçesiyle ısrar kararının bozulmasına hükmedilmiştir.
Danıştay 9. Daire — 2025/739
Danıştay, 3568 sayılı Kanun kapsamında kurulan mali müşavirlik şirketlerinin, VUK mükerrer 227. madde uyarınca müşterek ve müteselsil sorumlu tutulabileceğine hükmetmiş; ancak somut olayda beyannameyi davacı şirket vermediği için ödeme emrinin iptali kararını sonucu itibarıyla onamıştır.
Danıştay 9. Daire — 2025/738
Danıştay, serbest muhasebeci mali müşavirlik şirketlerinin, 213 sayılı VUK mükerrer 227. madde kapsamında müşterek ve müteselsil sorumlu tutulabileceğine hükmetmiş; ancak somut olayda beyannameyi davacı şirket vermediği için ödeme emrinin iptali kararını sonucu itibarıyla onamıştır.
Danıştay 9. Daire — 2025/737
Danıştay, 3568 sayılı Kanun kapsamında kurulan muhasebe şirketlerinin, VUK mükerrer 227. madde uyarınca müşterek ve müteselsil sorumlu tutulabileceğine hükmetmiş; ancak somut olayda beyannameyi davacı şirket vermediği için ödeme emrinin iptali kararını sonucu itibarıyla onamıştır.
Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu — 2024/781
Dava devam ederken ticaret sicilinden terkin edilerek tüzel kişiliği sona eren şirketin, taraf ehliyetini yitirmesi nedeniyle davanın esasına girilemeyeceği, ancak Türk Ticaret Kanunu'nun 547. maddesi uyarınca şirketin ihyası sağlanana kadar dosyanın işlemden kaldırılması gerektiğine karar verilmiştir.
Danıştay Vergi Dava Daireleri Kurulu — 2024/523
Dava devam ederken ticaret sicilinden terkin edilerek tüzel kişiliği sona eren davacı şirketin, dava ehliyetinin yitirilmesi nedeniyle dosyanın işlemden kaldırılması gerektiği, davanın devamı için Türk Ticaret Kanunu uyarınca şirketin ihyasının (yeniden tescilinin) zorunlu olduğu gerekçesiyle ısrar kararının bozulmasına karar verilmiştir.
Danıştay 3. Daire — 2024/3557
Dava devam ederken ticaret sicilinden terkin edilerek tüzel kişiliği sona eren davacı şirketin, 'ihya' (yeniden tescil) işlemi gerçekleştirilmeden, sadece tasfiye memurunun başvurusuyla davanın esastan yürütülmesinin hukuka aykırı olduğuna hükmedilmiştir. Danıştay, tüzel kişiliği sona eren şirketin taraf ehliyetinin kalmadığını, davanın devamı için Türk Ticaret Kanunu uyarınca ek tasfiye ve ihya sürecinin işletilmesi gerektiğini vurgulamıştır.
Danıştay 3. Daire — 2024/3558
Dava, tasfiye edilerek ticaret sicilinden silinen (tüzel kişiliği sona eren) bir şirketin, dava devam ederken tasfiye memurunun başvurusu üzerine dosyanın yeniden işleme konularak esas hakkında hüküm kurulmasına ilişkin bir uyuşmazlıktır. Danıştay, tüzel kişiliği sona eren şirketin taraf ehliyetini kaybettiğini, davanın devam edebilmesi için Türk Ticaret Kanunu'nun 547. maddesi uyarınca Asliye Ticaret Mahkemesi nezdinde 'ihya' davası açılarak tüzel kişiliğin yeniden tescilinin zorunlu olduğunu, bu süreç işletilmeden verilen mahkeme kararının usul yönünden hatalı olduğunu belirterek kararı bozmuştur.
Danıştay 3. Daire — 2024/3279
Dava devam ederken ticaret sicilinden terkin edilerek tüzel kişiliği sona eren davacı şirketin, taraf ve dava ehliyeti ortadan kalktığı için, mahkemece şirketin ihyası (yeniden tescili) sağlanmadan dosyanın yeniden işleme konularak esas hakkında hüküm kurulması usule aykırıdır. Davanın devam edebilmesi için Türk Ticaret Kanunu uyarınca tüzel kişiliğin ihyasının sağlanması zorunludur.
İlgili Sigorta Tahkim Kararları
Bu madde ile ilgili Sigorta Tahkim Komisyonu kararları
Bu madde için henüz Sigorta Tahkim kararı bulunmuyor.
İlgili İstinaf Kararları
Bu madde ile ilgili Bölge Adliye ve Bölge İdare Mahkemesi kararları
2026/631
Davacı, şirket müdürünün şirkete gönderilen avans ödemelerini şahsi hesabına aktardığını iddia ederek TTK 553. madde uya...
2026/681
İlk derece mahkemesi kararından sonra davacının vefat etmesi üzerine, istinaf aşamasında taraf teşkilinin sağlanması ama...
2026/505
İlk derece mahkemesince maddi tazminata hükmedilmesinin ardından, istinaf incelemesi aşamasında davacının ölümü ve daval...
2026/480
Yerel mahkeme, davalı şirketler arasında organik bağ olduğu gerekçesiyle tüzel kişilik perdesinin çapraz aralanması teor...
2025/1884
Destekten yoksun kalma tazminatı davasında, ilk derece mahkemesinin kararından sonra ancak istinaf incelemesi devam eder...
2025/2266
Davacı, dava dışı şirket ile arasındaki sözleşmeden doğan alacağını, aralarında organik bağ olduğu iddiasıyla davalı şir...
2025/1833
İlk derece mahkemesi, davacının mirasçılık sıfatına dayanarak açtığı hisse devrinin iptali davasını 'aktif husumet ehliy...
2025/1404
İlk derece mahkemesinin, birden fazla davacının bulunduğu kooperatif genel kurul iptali davasında, harç eksikliği ve tar...
İlgili Yerel Mahkeme Kararları
Bu madde ile ilgili İlk Derece Mahkemesi kararları
2025/861
Mahkeme, tasfiye edilerek sicilden terkin edilmiş bir şirketin ihyası için kayyım atanması talebinin, başka bir mahkemen...
İlgili AYM Kararları
Bu madde ile ilgili Anayasa Mahkemesi kararları
ÖZYÖRÜKOĞLU ASANSÖR İNŞAAT SANAYİ VE TİCARET LTD. ŞTİ.
Başvurucu şirket, yetkilileri hakkında FETÖ/PDY soruşturması olduğu gerekçesiyle ihale sözleşmesinin feshedilmesi ve iha...
TASFİYE HALİNDE NURİ AYKON GAZETECİLİK LTD. ŞTİ.
Başvurucu şirketin, bireysel başvuru sürecindeyken tasfiye sürecinin tamamlanması ve ticaret sicil kaydının terkin edilm...
İlgili Özelgeler
Bu madde ile ilgili Gelir İdaresi Başkanlığı özelgeleri
Bu madde için henüz özelge bulunmuyor.
İlgili Akademik Tezler
Bu madde ile ilgili yüksek lisans ve doktora tezleri
Yapay zekalı varlıkların Medeni Hukuk bağlamında kişilik hakkına sahip olabilirliği
MUSTAFA FAHRİ KUVAN
İstanbul Aydın Üniversitesi
Türkiye'de Katolik Kilisesi'nin mülkiyet hakkı
BEDİA AYŞEGÜL TANSEN GÜMÜŞ
Galatasaray Üniversitesi
Tüzel kişilerin manevi tazminat hakkı
AHMET BUĞRA ŞİMŞEK
İstanbul Ticaret Üniversitesi
Tüzel kişilik perdesinin kaldırılması
SEVGİ ÖZŞAHİNLİ
Dokuz Eylül Üniversitesi
İslam hukukunda sözleşmenin her iki tarafını aynı kişinin temsil etmesi ve günümüz uygulamaları
MUHAMMED FURKAN YAZICI
Marmara Üniversitesi
Yapay zekânın hukukî statüsü ve hukukî sorumluluğu
ERDEM DOĞAN
Ankara Üniversitesi
Yapay zekanın ceza sorumluluğu ve kişilik tartışmaları
BERAT ÇAMLICA
Bahçeşehir Üniversitesi
Uluslararası yatırım hukukunda yatırımcının insan hakları yükümlülüğü
BETÜL KARAGEDİK
Galatasaray Üniversitesi
Devletin hukuki kişiliği
ANIL İBRAHİM BAKIRCI
Ankara Üniversitesi
Tüzel kişilerin manevi zararının tazmini
TUĞÇE ORAL
Ankara Üniversitesi
İlgili Akademik Makaleler
Bu madde ile ilgili hakemli akademik makaleler
Tüzel Kişilerin Ticari Temsilci Olarak Atanıp Atanamayacağı Sorunu
Harun Eryiğit
İstanbul Medipol Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Vol. 4 No. 1
YAPAY ZEKANIN HUKUKİ KİŞİLİĞİ: İNSAN ÖTESİ HAKLAR MI?
Gözde Tekmile Bilişli
Cihanşümul Akademi Sosyal Bilimler Dergisi
Bireysel ve Kolektif Sendika Özgürlüğü Çatışması ÇerçevesindeSendikanın Üyeliğe Kabul Özgürlüğü ve Sınırları
Pelin Tuaç Yılmaz
Çalışma ve Toplum
ARTIFICIAL INTELLIGENCE AND ETHICS: A GLOBAL PERSPECTIVE
Deniz Baransel Cinar Funda Nayır Elif Simge Güzelergene
Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi
Hak Öznesinin Değişen Kapsamı: Ulusal Yargı Kararlarında Doğa Hakları
Gülden Çınarlı Özbilenler
Süleyman Demirel Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Vol. 15 No. 2
YAPAY ZEKÂ ÖZELİNDE YAPAY DURUMDAN HUKUKÎ DURUMA GEÇİŞ MÜMKÜN MÜ?
Özlem Söğütlü Erişgin
İnönü Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Vol. 16 No. 2
YAPAY ZEKA İÇİN YENİ KİŞİLİK MODELİ ÖNERİSİ: ENTEGRE KİŞİLİK
Şerafettin Ekici
Bilişim Hukuku Dergisi, Vol. 7 No. 1
Yapay Zekânın Hukuki Statüsünün Değerlendirilmesi
Özge Yenice Ceylan
Kamu Tüzel Kişisi ve Kamuya Yararlı Kurum Ayrımı
Ömer Yıldırım
Süleyman Demirel Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Vol. 14 No. 1
Hükümet Dışı Örgütlerin İnsan Hakları Hukukuna Etkileri: Doğa Hakları İçin Küresel İttifak ve Uluslararası Doğa Hakları Mahkemesi Örneği
Cansu Koc Basar
Ankara Hacı Bayram Veli Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Vol. 29 No. 1