(1) Ceza Kanununun amacı; kişi hak ve özgürlüklerini, kamu düzen ve güvenliğini, hukuk devletini, kamu sağlığını ve çevreyi, toplum barışını korumak, suç işlenmesini önlemektir. Kanunda, bu amacın gerçekleştirilmesi için ceza sorumluluğunun temel esasları ile suçlar, ceza ve güvenlik tedbirlerinin türleri düzenlenmiştir.
Türk Ceza Kanunu · 5237 Sayılı Kanun
Madde 1 — Ceza Kanununun amacı
(1) Ceza Kanununun amacı; kişi hak ve özgürlüklerini, kamu düzen ve güvenliğini, hukuk devletini, kamu sağlığını ve çevreyi, toplum barışını korumak, suç işlenmesini önlemektir. Kanunda, bu amacın gerçekleştirilmesi için ceza sorumluluğunun temel esasları ile suçlar, ceza ve güvenlik tedbirlerinin türleri düzenlenmiştir.
İlgili Yargıtay Kararları
Bu madde ile ilgili Yargıtay kararları ve emsal uygulamalar
Yargıtay 4. Ceza Dairesi — 2026/802
Yargıtay 4. Ceza Dairesi, temyiz incelemesine konu suçlardan birinin özel kanun (6136 sayılı Kanun) kapsamında olması ve Yargıtay iş bölümü kararı gereğince bu suçun incelenmesinin Yargıtay 3. Ceza Dairesi'nin görev alanına girmesi nedeniyle görevsizlik kararı vermiştir.
Yargıtay 1. Ceza Dairesi — 2024/8732
Hükümlünün 01.06.2005 tarihinden önce işlediği suçlar ile bu tarihten sonra işlediği suçlara ilişkin cezaların infaz aşamasında içtima edilmesi (toplanması) sürecinde hukuka aykırılık tespit edilmiştir. 01.06.2005 tarihinden önceki suçlar için 765 sayılı TCK'nın 73. maddesi uyarınca hücre cezası ile içtima mümkünken, 01.06.2005 tarihinden sonra işlenen suçlar için bu hükmün uygulanamayacağı, bu suçların ayrı bir infaz rejimi (5275 sayılı Kanun 99. madde) kapsamında değerlendirilmesi gerektiği belirtilerek kanun yararına bozma talebi kabul edilmiştir.
Yargıtay 2. Ceza Dairesi — 2024/14509
Yargıtay 2. Ceza Dairesi, uyarlama yargılaması sonucu verilen kararın temyiz incelemesine tabi olmadığını, bölge adliye mahkemelerinin göreve başladığı tarihten sonra verilen kararlar için istinaf kanun yolunun açık olduğunu belirterek, dosyanın incelenmeksizin mahkemesine iadesine karar vermiştir.
Yargıtay 2. Ceza Dairesi — 2024/14510
Hükümlü hakkında uyarlama yargılaması sonucunda verilen kararın, Bölge Adliye Mahkemelerinin göreve başlamasından sonra tesis edildiği gerekçesiyle, temyiz incelemesine tabi olmayıp istinaf incelemesine tabi olduğuna hükmedilmiştir. Yargıtay, kanun yolu merciinin yanlış belirlendiği gerekçesiyle dosyanın incelenmeksizin iadesine karar vermiştir.
Yargıtay 2. Ceza Dairesi — 2023/8717
Yargıtay, uyarlama yargılaması neticesinde verilen kararın temyiz incelemesinden geçmediği ve bölge adliye mahkemelerinin göreve başladığı 20/07/2016 tarihinden sonra verildiği gerekçesiyle, kanun yolu incelemesinin istinaf olması gerektiğine hükmetmiştir. Bu nedenle, temyiz incelemesi talebini reddederek dosyanın istinaf incelemesi için yerel mahkemeye iadesine karar vermiştir.
Yargıtay 9. Hukuk Dairesi — 2023/2368
Sendika yöneticisinin görevine son verilmesi işleminin iptali davasında, mahkemenin 'geçici uzaklaştırma' olarak nitelendirdiği işlemin aslında 'görevine son verilmesi' olduğu tespit edilerek, hüküm fıkrasındaki maddi hata düzeltilmek suretiyle kararın onanmasına karar verilmiştir.
Yargıtay 1. Ceza Dairesi — 2022/1341
01/06/2005 tarihinden önce işlenen suçlar ile bu tarihten sonra işlenen suçlara ilişkin cezaların, 765 sayılı TCK'nin 73. maddesi uyarınca içtima edilerek (toplanarak) infaz edilmesinin hukuken mümkün olmadığı gerekçesiyle yerel mahkeme kararının bozulması.
İlgili Danıştay Kararları
Bu madde ile ilgili Danıştay kararları ve emsal uygulamalar
Danıştay İdare Dava Daireleri Kurulu — 2025/3241
667 sayılı KHK ile kapatılan özel öğretim kurumunda görev yapan öğretmenin, çalışma izninin iptal edilmesi ve MEBBİS kaydına 'kurumu kapatıldı' şerhi düşülerek başka kurumlarda çalışmasının engellenmesine ilişkin işlemin iptali ve tazminat talebi. Danıştay İDDK, 'çalışma izninin iptali' kısmını hukuka uygun bulurken, 'başka kurumda çalışma izni verilmemesi' yönündeki düzenleyici işlemi ve buna dayalı bireysel işlemi kanuni dayanağı olmadığı gerekçesiyle iptal etmiştir. Tazminat talepleri ise somut zarar oluşmadığı gerekçesiyle reddedilmiştir.
Danıştay 12. Daire — 2025/5065
FETÖ/PDY terör örgütüne üye olma iddiasıyla hakkında idari soruşturma yürütülen ve hizmet sözleşmesi feshedilen sözleşmeli personelin, ceza yargılamasında beraat etmesi üzerine açtığı iptal davasında; idari mahkemelerin, ceza mahkemesi beraat kararını ve bu karardaki değerlendirmeleri dikkate alarak davacının örgütle iltisak veya irtibatının bulunup bulunmadığını yeniden değerlendirmesi gerektiği belirtilerek, eksik incelemeye dayalı Bölge İdare Mahkemesi kararı bozulmuştur.
Danıştay 12. Daire — 2025/4006
Gümrük muayene memuru olarak görev yapan davacıya, kaçakçılık fiiline iştirak ettiği iddiasıyla verilen devlet memurluğundan çıkarma cezasına karşı açılan iptal davasında; davacının aynı fiiller nedeniyle ceza mahkemesinde yargılandığı ve beraat ettiği, ancak ceza yargılamasının istinaf aşamasında devam ettiği tespit edilmiştir. Danıştay, disiplin cezasının dayanağı olan fiillerin ceza yargılamasına konu olması nedeniyle, ceza davasının kesinleşmesinin beklenmesi gerektiğini, idari yargılamanın bu hususu gözetmeden karar vermesinin hukuka aykırı olduğunu belirterek, Bölge İdare Mahkemesi kararını bozmuştur.
Danıştay 12. Daire — 2025/1578
Terör örgütü propagandası suçlamasıyla açılan ceza davasında beraat eden sözleşmeli öğretmenin, aynı fiillere dayanılarak sözleşmesinin feshedilmesi işleminin hukuka aykırı bulunarak Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulması.
Danıştay 12. Daire — 2025/464
Zabıt katibi olan davacının zimmet ve resmi belgede sahtecilik suçlamalarıyla Devlet memurluğundan çıkarılmasına ilişkin işlemde, ceza yargılaması henüz kesinleşmeden disiplin cezası verilmesinin hukuka aykırı olduğu değerlendirilmiştir. Danıştay, ilgili ceza davasının sonucunun beklenmesi ve kesinleşen ceza kararına göre disiplin hukuku açısından değerlendirme yapılması gerektiği gerekçesiyle Bölge İdare Mahkemesi kararını bozmuştur.
Danıştay 2. Daire — 2024/2074
Polis memuru hakkında meslekten çıkarma cezasına dayanak teşkil eden ceza davasının beraatle sonuçlanması üzerine, yargılamanın yenilenmesi yoluyla disiplin işleminin iptaline ilişkin idare mahkemesi kararının Danıştay tarafından onanmasıdır.
Danıştay 12. Daire — 2023/7104
Yazı İşleri Müdürü olan davacının, bazı adli suçlamalarla (zimmet, görevi kötüye kullanma, örgüte yardım vb.) yargılandığı ceza davası sonuçlanmadan, aynı fiillere dayanılarak disiplin cezası (memurluktan çıkarma) tesis edilmiştir. Bölge İdare Mahkemesi, ceza davasının sonucunu beklemeden davanın reddine karar vermiştir. Danıştay, disiplin cezasına konu fiillerin aynı zamanda ceza mahkemesinde yargılama konusu olduğunu belirterek, ceza yargılaması sonucunun (beraat veya mahkumiyet) disiplin hukukunu etkileyeceği, dolayısıyla ceza davası sonuçlanmadan disiplin cezası hakkında hüküm kurulamayacağı gerekçesiyle Bölge İdare Mahkemesi kararını bozmuştur.
Danıştay 12. Daire — 2023/6836
Zabıt katibi olan davacının, hakkında açılan ceza davası henüz kesinleşmeden, disiplin soruşturması neticesinde 'memurluk sıfatı ile bağdaşmayacak nitelikte yüz kızartıcı hareketlerde bulunmak' gerekçesiyle Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılması işleminin iptali istemiyle açılan davada; Danıştay, ilgili ceza davasının sonucunun beklenmesi ve ceza yargılaması tamamlandıktan sonra disiplin cezasına konu fiillerin sübut bulup bulmadığına dair sağlıklı bir değerlendirme yapılması gerektiği gerekçesiyle yerel mahkeme kararını bozmuştur.
Danıştay 2. Daire — 2023/2516
Polis memurunun meslekten çıkarılmasına dayanak olan ceza davasının beraatle sonuçlanması üzerine, yargılamanın yenilenmesi yoluyla disiplin işleminin iptaline ilişkin İdare Mahkemesi kararının Danıştay tarafından onanmasıdır.
Danıştay 12. Daire — 2023/2244
Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü'nde kantar görevlisi olarak çalışan davacının, hileli kantar fişleri düzenleyerek yüklenici firmaya haksız ödeme yapılmasına sebebiyet verdiği iddiasıyla Devlet memurluğundan çıkarma cezası ile cezalandırılmasına ilişkin işlemin iptali davasında; söz konusu fiilin aynı zamanda Türk Ceza Kanunu kapsamında suç teşkil etmesi ve hakkında adli soruşturma yürütülüyor olması nedeniyle, disiplin cezasının hukuka uygunluğunun denetlenebilmesi için ceza soruşturmasının sonucunun beklenmesi gerektiği gerekçesiyle Bölge İdare Mahkemesi kararının bozulmasına karar verilmiştir.
İlgili Sigorta Tahkim Kararları
Bu madde ile ilgili Sigorta Tahkim Komisyonu kararları
Bu madde için henüz Sigorta Tahkim kararı bulunmuyor.
İlgili İstinaf Kararları
Bu madde ile ilgili Bölge Adliye ve Bölge İdare Mahkemesi kararları
Bu madde için henüz İstinaf kararı bulunmuyor.
İlgili Yerel Mahkeme Kararları
Bu madde ile ilgili İlk Derece Mahkemesi kararları
Bu madde için henüz Yerel Mahkeme kararı bulunmuyor.
İlgili AYM Kararları
Bu madde ile ilgili Anayasa Mahkemesi kararları
Bu madde için henüz AYM kararı bulunmuyor.
İlgili Özelgeler
Bu madde ile ilgili Gelir İdaresi Başkanlığı özelgeleri
Bu madde için henüz özelge bulunmuyor.
İlgili Akademik Tezler
Bu madde ile ilgili yüksek lisans ve doktora tezleri
Ceza Hukuku teorisinde 'meta'morfoz: 'Tehlike' suçları
ARZU BALAN
Hacettepe Üniversitesi
Modern cezalandırma sistemine gelen süreç ile toplumsal savunma akımının etkileri
İREM SARIEFE
Kadir Has Üniversitesi
Suçun kamusallığı bağlamında devletin mağdur sıfatı
ERDEM ARDA AKAY
Hacettepe Üniversitesi
Latife Tekin romanlarında kentleşme
FATMA NAMLIOĞLU
İstanbul Üniversitesi
Yapay zekâlı robotların fail ve mağdur kavramları yönünden değerlendirilmesi
FERHUNDE CAN
İstanbul Aydın Üniversitesi
Caydırıcılık ve rehabilitasyon bakımından hapis cezasının suça etkisi ve ceza popülizmi
ŞERİF AHMET ÖZTÜRK
Bursa Uludağ Üniversitesi
Sosyolojik açıdan cezanın caydırıcılığı
TUBA ATALAY
Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi
Uzay hukuku'nda gelişmeler ve Türkiye'nin yeri
ÖZGE AŞCI
Çağ Üniversitesi
Cezalandırmanın amacının hukuk felsefesi açısından temellendirilmesi
DİLARA YILDIRIM
İstanbul Üniversitesi
Suçun maddi konusu
UĞUR ORHAN
İhsan Doğramacı Bilkent Üniversitesi
İlgili Akademik Makaleler
Bu madde ile ilgili hakemli akademik makaleler
ULUSLARARASI KAMU HUKUKUNUNENERJİ ALANINDAKİ DÖNÜŞÜMÜ
Sadullah Özel
Adalet Dergisi
YENİ NESİL SUÇ ALANI OLARAK METAVERSE: HUKUKİ SINIRLAR, SORUMLULUKLAR VE DÜZENLEME İHTİYACI SORUMLULUĞU
Şenol Güneci
Adalet Dergisi
DÎVÂNU LUGÂTİ’T- TÜRK’TE TOPLUMSAL CEZA KAVRAMLARI
Zehra Kurtulgan
Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi
HDÜŞMAN CEZA HUKUKU ALTERNATİFSİZ MİDİR? TEORİK DÜŞMAN CEZA HUKUKUNUN UYGULAMADAKİ DÖNÜŞÜMÜ: Düşman Ceza Hukukunun İşlevselliği Üzerine Bir İnceleme
Dicle Yağmur Kılıç
Yeditepe Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Vol. 16 No. 2
Kriminolojinin Tanımı
Mehmet Emin Artuk
İstanbul Medipol Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Vol. 5 No. 2
Kaos Teorisi ve Modern Hukuk Bilimi: Düzen ve Doğrusallık Parametrelerinin Yapı Sökümü Üzerine Bir Deneme
Mehtap Yeşilorman
Hacettepe Hukuk Fakültesi Dergisi, Vol. 7 No. 2
Görünen Ceza, Görünmeyen İnfaz: Türkiye’de Ceza ve İnfaz Politikaları Işığında Hükme Riayet
İ̇̇dil Elveriş Arca Alpan Galma Akdeniz
İstanbul Medipol Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Vol. 6 No. 1
Algısal Caydırıcılık Teorisi
Şerif Ahmet Öztürk
Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Vol. 21 No. 1
Osmanlı Ceza Hukukunda Dönüşüm: Meclis-i Vâlâ Kararlarında Hadd, Kısas ve Ta‘zîrden Hapise Geçiş
Esra Yağmur, Orhan Canpolat
Adıyaman İlahiyat Dergisi
CEZA SORUMLULUĞUNUN ANATOMİSİ FAİL, FİİL, KARAKTER VE TEHLİKE CEZA HUKUKU
Halil Cesur
Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Vol. 27 No. 2