Bölge Adliye Mahkemesinin, 5271 sayılı CMK'nın 280. maddesinde sınırlı olarak sayılan haller dışında, duruşma açmaksızın dosya üzerinden bozma kararı vererek yargılama usulünü ihlal etmesi nedeniyle kararın bozulmasına hükmedilmiştir.

Sanık hakkında resmi belgenin düzenlenmesinde yalan beyan suçundan açılan davada, zamanaşımı süresinin dolması nedeniyle davanın düşmesine karar verilmiş, Yargıtay tarafından bu karar hukuka uygun bulunarak onanmıştır.

Yargıtay 11. Ceza Dairesi, resmi belgenin düzenlenmesinde yalan beyan suçundan kurulan mahkûmiyet hükmünü, bozma sonrası yapılan yargılamada hukuka aykırılık bulunmadığı, delillerin usulüne uygun değerlendirildiği ve suç vasfının doğru belirlendiği gerekçesiyle onamıştır.

Asliye Ceza Mahkemesi'nin 2022/156 Esas, 2024/572 Karar sayılı kararının, şikâyetçi vekili tarafından vekâlet ücreti ile sınırlı temyizi üzerine yapılan ön inceleme neticesinde, sanığın temyiz nedenleri yerinde görüldüğünden, hükmün Tebliğname'ye aykırı olarak BOZULMASINA karar verildi.

Sanığın, bir araç kiralama sözleşmesi ve bono üzerinde başkasına ait kimlik bilgilerini kullanması eyleminin, 'başkasına ait kimlik veya kimlik bilgilerinin kullanılması' suçunu değil, 'özel belgede sahtecilik' suçunun bir unsuru olduğunu belirten Yargıtay, bu eylemden dolayı verilen mahkumiyet kararını kanun yararına bozarak sanığın beraatine karar vermiştir.

Sanık hakkında resmi belgede sahtecilik ve kamu kurum ve kuruluşlarının zararına dolandırıcılık suçlarından açılan davada; dolandırıcılık suçundan beraat hükmü onanmış, resmi belgede sahtecilik suçu ise resmi belgenin düzenlenmesinde yalan beyan olarak vasıflandırılarak zamanaşımı nedeniyle düşürülmüştür.

Yargıtay 8. Ceza Dairesi, kendisine temyiz incelemesi için gelen 'Resmi belgenin düzenlenmesinde yalan beyan' suçuna ilişkin dosyada, Yargıtay Büyük Genel Kurulu'nun iş bölümü kararı uyarınca söz konusu suçun temyiz inceleme görevinin Yargıtay 11. Ceza Dairesi'ne ait olduğunu tespit ederek görevsizlik kararı vermiştir.

Yargıtay 8. Ceza Dairesi, önüne gelen bir temyiz dosyasında, suçun vasfına göre temyiz incelemesinin kendi görev alanına girmediğini tespit etmiştir. Resmi belgenin düzenlenmesinde yalan beyan suçu (TCK 206) ile ilgili temyiz incelemesi yapma görevinin, Yargıtay İş Bölümü kararları uyarınca 11. Ceza Dairesine ait olduğuna hükmederek görevsizlik kararı vermiş ve dosyayı ilgili daireye göndermiştir.

Yargıtay 11. Ceza Dairesi, kamu kurum ve kuruluşlarının zararına dolandırıcılık suçundan verilen beraat kararını delillerin ve mahkeme takdirinin hukuka uygun olduğu gerekçesiyle onamış; resmi belgenin düzenlenmesinde yalan beyan suçundan kurulan hükmü ise dava zamanaşımının gerçekleşmesi nedeniyle bozarak, yeniden yargılama yapmaksızın davanın düşmesine karar vermiştir.

Sanık hakkında resmi belgenin düzenlenmesinde yalan beyan suçundan kurulan mahkumiyet hükmü, suç tarihi ile inceleme tarihi arasında geçen sürenin 5237 sayılı TCK'nın 66/1-e ve 67/4. maddelerinde öngörülen olağanüstü dava zamanaşımı süresini doldurması nedeniyle bozulmuş ve CMK'nın 223/8. maddesi uyarınca kamu davasının düşmesine karar verilmiştir.

Danıştay 6. Dairesi, İmar Barışı kapsamında alınan Yapı Kayıt Belgelerinin, ilgili idare tarafından iptal edilmedikleri sürece 3194 sayılı Kanun uyarınca idari yaptırım (yıkım ve para cezası) uygulanmasına engel teşkil ettiğini belirtmiştir. Ancak, Bölge İdare Mahkemesi'nin 'yapı kayıt belgesi varlığı yeterlidir' şeklindeki eksik gerekçeli kararını, yapı kayıt belgesine konu imalatlar ile idari para cezasına dayanak olan yapı tatil tutanağındaki imalatların uyumlu olup olmadığının (ayniyetin) araştırılması gerektiği gerekçesiyle bozmuştur.

Danıştay 6. Dairesi, yapı kayıt belgesi alınan bir yapının, belge iptal edilmediği sürece 3194 sayılı İmar Kanunu kapsamında yıkım kararına konu edilemeyeceğine hükmetmiştir. İdare mahkemesinin, yapı kayıt belgesi bulunmasına rağmen yapının ruhsatsız olduğunu gerekçe göstererek davanın reddine ilişkin kararını, 'yapı kayıt belgesinin hukuka uygunluk karinesinden yararlandığı' ve 'yetkili idare tarafından iptal edilmedikçe yıkım işlemine dayanak oluşturamayacağı' gerekçesiyle bozmuştur.

Yapı kayıt belgesinin iptaline ilişkin idari işlemlerin, Bakanlık tarafından taşra teşkilatına (İl Müdürlüklerine) devredilmesinin ve bu kapsamda tesis edilen işlemlerin hukuka uygun olduğu, yetki devrinin mevzuata ve normlar hiyerarşisine aykırılık teşkil etmediği gerekçesiyle davanın reddine karar verilmiştir.

3194 sayılı Kanun'un Geçici 16. maddesi kapsamında alınan yapı kayıt belgelerinin, yapıların 31/12/2017 tarihinden sonra inşa edildiğinin tespiti üzerine iptal edilmesi ve ödenen bedelin iade edilmemesine ilişkin işlemin hukuka uygunluğu uyuşmazlık konusudur. Danıştay İDDK, Tebliğ hükümlerinin kanuni yetkiye dayandığını ve idari yaptırım niteliğinde olmadığını belirterek davanın reddine dair Daire kararını onamıştır.

Danıştay 6. Dairesi, 'Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar' başlıklı Tebliğ'in çeşitli hükümlerinin iptali istemiyle açılan davada; tebliğin 'lüks binalar' ve 'hastane' tanımı, işyeri açma ruhsatına ilişkin düzenlemeler ve yapı kayıt belgesi düzenlenemeyecek yapılar hakkındaki hükümleri hukuka uygun bularak davanın reddine karar vermiştir. Ancak, yapı kayıt belgesi iptal edilenlerin ödediği bedelin iade edilmeyeceğine dair düzenleme ile yapı kayıt belgesinin geçerlilik süresine ilişkin düzenlemenin (Anayasa Mahkemesi kararı ışığında) iptaline karar verilmiştir.

Danıştay Altıncı Dairesi, Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar başlıklı Tebliğ'in 8. maddesinin 2. fıkrasında yer alan 'Yapı Kayıt Belgesi bedeli olarak yatırılmış olan bedel iade edilmez' hükmünü, üst norm olan 3194 sayılı İmar Kanunu'nun Geçici 16. maddesinde bu yönde bir yetki veya düzenleme bulunmadığı gerekçesiyle, normlar hiyerarşisine aykırı bularak iptal etmiştir. Mahkeme, idarenin kanunla verilmeyen bir yetkiyi düzenleyici işlemle (Tebliğ) kullanarak mali bir yaptırım (bedel iadesinin reddi) getiremeyeceğine hükmetmiştir.

Danıştay, yapı tatil tutanağının somut, ayrıntılı ve gerekçeli olması gerektiğini, aksi takdirde yıkım ve para cezası yaptırımlarının uygulanamayacağını vurgulamıştır. Ayrıca, mevcut yapı kayıt belgeleri iptal edilmeden veya bu belgelerin yapı tatil tutanağıyla örtüşüp örtüşmediği araştırılmadan yıkım kararı verilemeyeceğine hükmederek, Bölge İdare Mahkemesi kararını bozmuştur.

Davacı, 3194 sayılı İmar Kanunu'nun geçici 16. maddesi uyarınca aldığı Yapı Kayıt Belgelerinin, yapıların 31/12/2017 tarihinden sonra inşa edildiği gerekçesiyle iptal edilmesine ilişkin işlemlerin ve bu işlemlerin dayanağı olan 'Yapı Kayıt Belgesi Verilmesine İlişkin Usul ve Esaslar' başlıklı Tebliğ'in 8. maddesinin 2. fıkrasının iptalini talep etmiştir. Danıştay, 31/12/2017 tarihinden sonra yapılan yapıların imar barışından yararlanamayacağını, idarenin iptal işlemlerinin yerinde olduğunu ve tebliğdeki 'bedel iade edilmez' kuralının kanuna aykırı olmadığını (çoğunluk kararı ile) belirterek davanın reddine karar vermiştir.

Belediye tarafından ruhsatsız ve projeye aykırı imalatlar nedeniyle düzenlenen yapı tatil zaptı ve encümen kararı (yıkım ve para cezası) üzerine açılan iptal davasında; taşınmaz hakkında alınmış ve halen aktif olan 'Yapı Kayıt Belgesi' bulunduğu görülmüştür. Danıştay, yapı kayıt belgesi iptal edilmeden belediyenin 3194 sayılı Kanun'un 32. ve 42. maddeleri uyarınca işlem tesis edemeyeceğine; öncelikle yapı kayıt belgesinin yetkili idarece (Bakanlık veya Valilik) iptal edilmesi gerektiğine hükmederek, aksi yöndeki istinaf kararını bozmuştur.