Kanun Yolu Mobil

Mevzuat ve Kararlar Cebinizde

Filtreler

HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU · 6100 Sayılı Kanun

Madde 114 — Dava şartları

1902 Yargıtay Kararı 54 Danıştay Kararı 31 Akademik Tez 80 Akademik Makale
MADDE 114-
(1) Dava şartları şunlardır:

a) Türk mahkemelerinin yargı hakkının bulunması.

b) Yargı yolunun caiz olması.

c) Mahkemenin görevli olması.
ç) Yetkinin kesin olduğu hâllerde, mahkemenin yetkili bulunması.

d) Tarafların, taraf ve dava ehliyetine sahip olmaları; kanuni temsilin söz konusu olduğu hâllerde, temsilcinin gerekli niteliğe sahip bulunması.

e) Dava takip yetkisine sahip olunması.

f) Vekil aracılığıyla takip edilen davalarda, vekilin davaya vekâlet ehliyetine sahip olması ve usulüne uygun düzenlenmiş bir vekâletnamesinin bulunması.

g) Davacının yatırması gereken gider avansının yatırılmış olması.
ğ) Teminat gösterilmesine ilişkin kararın gereğinin yerine getirilmesi.

h) Davacının, dava açmakta hukuki yararının bulunması.
ı) Aynı davanın, daha önceden açılmış ve hâlen görülmekte olmaması.

i) Aynı davanın, daha önceden kesin hükme bağlanmamış olması.

(2) Diğer kanunlarda yer alan dava şartlarına ilişkin hükümler saklıdır.
Reklam

İlgili Yargıtay Kararları

Bu madde ile ilgili Yargıtay kararları ve emsal uygulamalar

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi — 2026/2356

Kadastro öncesi nedene dayalı tapu iptali ve tescil davasında, mahkemenin taraf teşkilini (tüm mirasçıların davaya dahil edilmesi) sağlamadan hüküm kurması ve taşınmazın zilyetlik silsilesi ile hukuki dayanaklarını yeterince araştırmadan, özellikle önceki hükmen tescil dosyasıyla olan çelişkileri gidermeden karar vermesi usul ve yasaya aykırı bulunarak bozulmuştur.

Özetli E. 2024/5291
Yargıtay 5. Hukuk Dairesi

Yargıtay 5. Hukuk Dairesi — 2026/4511

Kamulaştırmasız el atma nedeniyle açılan tazminat davasında, Bölge Adliye Mahkemesi bazı davacıların aktif dava ehliyetinin bulunmadığını tespit ederek davanın kısmen kabulüne karar vermiştir. Yargıtay, bir kısım davacılar yönünden hükmedilen tazminat miktarının temyiz kesinlik sınırının altında kalması nedeniyle temyiz dilekçesini reddetmiş; diğer davacı yönünden ise taşınmazın imar planındaki durumu ve proje bütünlüğü ilkesi çerçevesinde kamulaştırmasız el atma olgusunun gerçekleştiğini kabul ederek Bölge Adliye Mahkemesi kararını onamıştır.

Özetli E. 2025/9197
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi — 2026/1918

Davacı, imar-ihya ve kazandırıcı zamanaşımı zilyetliğine dayanarak tapusuz taşınmazın tescili talebiyle dava açmıştır. Yapılan incelemede, dava konusu taşınmazın daha önce aynı taraflar arasında görülen ve kesinleşen bir dava ile aynı olduğu (aynı taşınmaz, aynı hukuki sebep, aynı taraflar) tespit edilmiştir. Yerel mahkeme ve Bölge Adliye Mahkemesi, 'kesin hüküm' (maddi anlamda kesin hüküm) nedeniyle davanın usulden reddine karar vermiştir. Yargıtay, bu kararın usul ve yasaya uygun olduğuna kanaat getirerek temyiz itirazlarını reddetmiş ve kararı onamıştır.

Özetli E. 2026/880
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi — 2026/1766

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, kıymet takdirine itiraz üzerine verilen Bölge Adliye Mahkemesi kararının kesin olması nedeniyle temyiz istemini reddetmiş; diğer şikayetler yönünden ise, mahkemenin derdestlik gerekçesiyle verdiği usulden ret kararını, söz konusu şikayetin daha önce kesinleşmiş olması nedeniyle 'kesin hüküm' gerekçesiyle düzeltilerek onamıştır.

Özetli E. 2026/1042
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu — 2026/166

Hukuk Genel Kurulu, hâkimlerin fiilleri nedeniyle Devlet aleyhine açılan tazminat davalarında, vekilin vekâletnamesinde bu hususa dair özel yetki bulunması gerektiğini, aksi durumun dava şartı eksikliği oluşturduğunu ve 6100 sayılı Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 115/2. maddesi uyarınca bu eksikliğin giderilmesi için kesin süre verilmesi gerektiğini hükme bağlamıştır.

Özetli E. 2026/107
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu — 2026/163

Davacı, bir ceza davasındaki yargısal faaliyetler nedeniyle manevi tazminat talebinde bulunmuş, Yargıtay 4. Hukuk Dairesi görevsizlik kararı vermiştir. Davacı bu kararı adli yardım talepli olarak temyiz etmiştir. Hukuk Genel Kurulu, davacının adli yardım talebini, ödeme gücünden yoksunluğunu ispatlayamadığı ve talep edilen harç miktarının düşüklüğü gerekçesiyle reddetmiştir. Temyiz harçlarının tamamlanması için dosyanın ilgili daireye geri çevrilmesine hükmedilmiştir.

Özetli E. 2025/826
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu

Yargıtay Hukuk Genel Kurulu — 2026/148

Görevsizlik kararı kesinleştikten sonra yasal iki haftalık süresi içerisinde dosyanın görevli mahkemeye gönderilmesi için başvuruda bulunmayan davacının davasının, 6100 sayılı HMK'nın 20. maddesi uyarınca açılmamış sayılmasına karar verilmiştir. Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, davacının eski hale getirme talebini kabul etmesine rağmen, Özel Dairenin davanın açılmamış sayılmasına ilişkin ek kararını usul ve yasaya uygun bularak onamıştır.

Özetli E. 2026/116
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi — 2026/1870

Kadastro öncesi hukuki nedene dayalı tapu iptali ve tescil davasında, 10 yıllık hak düşürücü sürenin geçmiş olması ve dava şartı yokluğu nedeniyle davanın reddine ilişkin Bölge Adliye Mahkemesi kararının usul ve yasaya uygun bulunarak onanması.

Özetli E. 2025/6658
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi — 2026/1866

Kadastro öncesi nedene dayalı tapu iptali ve tescil davasında; davacı, mirasbırakanından intikal eden taşınmazların rızai taksim ile kendisine kaldığını iddia etmiştir. Mahkeme, rızai taksimin tüm mirasçıların katılımı ile ispatlanamadığını ve davacının aktif dava ehliyetinin bulunmadığını belirterek davanın reddine karar vermiştir. Yargıtay, önceki bozma kararlarının gereklerine uygun hareket edildiğini, delillerin değerlendirilmesinde isabetsizlik bulunmadığını ve kazanılmış hak kurallarının ihlal edilmediğini belirterek yerel mahkemenin onama kararına hükmetmiştir.

Özetli E. 2026/179
Yargıtay 1. Hukuk Dairesi

Yargıtay 1. Hukuk Dairesi — 2026/1847

Dava, kadastro öncesi nedene dayalı tapu iptali ve tescil isteğine ilişkindir. Davacılar, murislerinden kalan ve imar-ihya ettikleri taşınmazın kendi adlarına tescilini talep etmiştir. Mahkeme, davacıların muristen kalan taşınmaz üzerindeki haklarını somutlaştıramadıkları, taşınmazın terekeye dahil olduğu ve el birliği mülkiyetine tabi olduğu gerekçesiyle, tüm mirasçıların katılımı olmaksızın veya terekeye temsilci atanmaksızın davanın tek başına açılması nedeniyle aktif dava ehliyeti yokluğundan davanın usulden reddine karar vermiştir. Yargıtay, önceki bozma ilamına uygun olarak verilen bu kararda herhangi bir hukuki isabetsizlik bulunmadığına kanaat getirerek yerel mahkeme kararını onamıştır.

Özetli E. 2026/915

İlgili Danıştay Kararları

Bu madde ile ilgili Danıştay kararları ve emsal uygulamalar

Danıştay 2. Daire

Danıştay 2. Daire — 2025/4527

Davacı sendika tarafından açılan yönetmelik iptali davasının, aynı taraflar ve aynı konu ile daha önce açılmış başka bir dava dosyasının (derdestlik) bulunması nedeniyle incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.

Özetli E. 2025/3885
Danıştay 2. Daire

Danıştay 2. Daire — 2025/3980

Davacı tarafından, Sosyal Güvenlik Kurumu Personeli Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliği'nin bazı maddelerinin iptali ve özlük haklarının tazmini istemiyle açılan davanın, aynı taraflar ve aynı konu ile daha önce açılmış başka bir dava dosyasının (derdestlik) bulunması nedeniyle incelenmeksizin reddine karar verilmiştir.

Özetli E. 2025/3937
Danıştay 10. Daire

Danıştay 10. Daire — 2025/3739

Davacı tarafından Türk vatandaşlığının geri alınmasına ilişkin Cumhurbaşkanı Kararının iptali istemiyle açılan davanın, aynı konuda daha önce açılmış ve derdest olan başka bir dava dosyası bulunduğu gerekçesiyle usulden reddine karar verilmiştir.

Özetli E. 2025/1991
Danıştay 10. Daire

Danıştay 10. Daire — 2025/3740

Davacı tarafından, Türk vatandaşlığının geri alınmasına ilişkin Cumhurbaşkanı Kararının iptali istemiyle açılan davanın, aynı konuda daha önce açılmış ve derdest olan başka bir dava dosyası bulunduğu gerekçesiyle usulden reddine karar verilmiştir.

Özetli E. 2025/1992
Danıştay 10. Daire

Danıştay 10. Daire — 2025/2992

Davacı tarafından, Türk vatandaşlığının geri alınmasına ilişkin Cumhurbaşkanı Kararının iptali istemiyle açılan davanın, aynı konuda daha önce açılmış ve derdest olan başka bir dava dosyası bulunduğu gerekçesiyle usulden reddine karar verilmiştir.

Özetli E. 2025/1291
Danıştay 5. Daire

Danıştay 5. Daire — 2025/6043

672 sayılı KHK ile ihraç edilen davacının, ceza davasında beraat etmesi üzerine yaptığı iade başvurusunun reddi işleminin iptali davasında; mahkemenin 'kesin hüküm' gerekçesiyle davanın usulden reddine karar vermesi üzerine, Danıştay'ın kesin hüküm şartlarının (talep sonucu farklılığı) oluşmadığı gerekçesiyle kararı bozmasıdır.

Özetli E. 2025/8826
Danıştay 2. Daire

Danıştay 2. Daire — 2025/1451

Davacı, Jandarma ve Sahil Güvenlik Akademisi'nden ilişik kesme işlemine ve dayanağı olan mevzuat hükümlerine (Yönetmelik ve Kanun bendi) karşı iptal davası açmıştır. Danıştay, 2803 sayılı Kanun'un iptali istemini idari yargı denetimi dışında olduğu gerekçesiyle, Yönetmelik iptali istemini dava açma süresi geçtikten sonra açıldığı için süre aşımı nedeniyle, ilişik kesme işleminin iptali istemini ise aynı konuda daha önce açılmış ve derdest olan başka bir dava bulunduğu için derdestlik nedeniyle reddetmiştir.

Özetli E. 2025/1471
Danıştay 6. Daire

Danıştay 6. Daire — 2025/1369

Danıştay 6. Dairesi, idare mahkemesinin 'derdestlik' gerekçesiyle usulden reddettiği bir davada, tarafların aynı olmadığı gerekçesiyle bu kararı bozmuştur. Mahkeme, derdestlik şartının oluşması için tarafların, konunun ve sebebin aynı olması gerektiğini, ancak somut olayda önceki davanın müteveffa mirasçıları tarafından, bakılan davanın ise doğrudan davacı adına açılmış olması nedeniyle tarafların farklı olduğunu belirterek, uyuşmazlığın esastan incelenmesi gerektiğine hükmetmiştir.

Özetli E. 2023/1032
Danıştay 6. Daire

Danıştay 6. Daire — 2025/678

Davacı tarafından, 1/1000 ölçekli uygulama imar planı değişikliğinin iptali istemiyle açılan davada, aynı konu, aynı taraflar ve aynı hukuki sebeple daha önce açılmış ve karara bağlanmış bir dava bulunduğu tespit edilmiştir. Danıştay, idari yargıda 'derdestlik' müessesesinin uygulanması gerektiğini belirterek, davanın derdestlik nedeniyle incelenmeksizin reddi gerektiğine hükmetmiş; ilk derece mahkemesinin ret kararını, gerekçesini düzelterek (derdestlik vurgusuyla) onamıştır.

Özetli E. 2023/298
Danıştay 10. Daire

Danıştay 10. Daire — 2024/5643

Danıştay Onuncu Dairesi, Türk vatandaşlığının geri alınmasına ilişkin Cumhurbaşkanı Kararının iptali istemiyle açılan davanın, aynı taraflar, konu ve sebeple daha önce açılmış ve halen görülmekte olan (derdest) başka bir dava dosyası (E:2024/1630) bulunması nedeniyle, hukuki yarar yokluğu ve derdestlik gerekçesiyle incelenmeksizin reddine karar vermiştir.

Özetli E. 2024/3705

İlgili Sigorta Tahkim Kararları

Bu madde ile ilgili Sigorta Tahkim Komisyonu kararları

Kasko Sigortası Hasar Tazminatı (Ek Dava)

K-2025/594651

Başvurucu, daha önce açtığı tahkim davasında ıslah imkanı bulamadığı bakiye 2.187,92 TL hasar tazminatını ek dava ile talep etmiştir. Sigorta şirketi, dava şartı yokluğu ve fahiş hesaplama itirazlarında bulunmuşsa da, hakem heyeti önceki dosyada kesinleşen bilirkişi raporunu esas alarak, sigorta şirketinin ödemediği bakiye tutarın tahsiline ve temerrüt tarihinden itibaren avans faizi işletilmesine karar vermiştir.

Özetli
Maluliyet ve Geçici İş Göremezlik Tazminatı

K-2025/554100

Başvuran, trafik kazası sonucu oluşan maluliyet ve iş göremezlik zararlarının tazminini talep etmiştir. Sigorta kuruluşu, aynı uyuşmazlık hakkında Asliye Ticaret Mahkemesi tarafından verilmiş kesinleşmiş bir karar bulunduğunu savunmuştur. Hakem heyeti, HMK 114/1-i uyarınca kesin hüküm engelini dikkate alarak başvuruyu dava şartı yokluğu nedeniyle usulden reddetmiştir.

Özetli
Kasko Sigortası Bakiye Hasar Tazminatı

K-2025/489824

Başvuran, kasko sigortası kapsamında aracında oluşan bakiye hasar bedelinin tazminini talep etmiştir. Sigorta şirketi, taraflar arasında imzalanan mutabakatname ve ibraname ile ödemenin yapıldığını ve borcun sona erdiğini savunmuştur. Hakem heyeti, ibranamede herhangi bir ihtirazi kayıt bulunmadığını, davacının gabin veya hata gibi bir iddiasının ispatlanamadığını ve Yargıtay içtihatları uyarınca mutabakatname ile ödeme yapılmış olması nedeniyle bakiye alacak talebinin hukuki dayanaktan yoksun olduğunu belirterek başvuruyu reddetmiştir.

Özetli
Manevi Tazminat Talebi ve Yabancılık Unsuru Nedeniyle Teminat Yükümlülüğü

2020/17908

Yabancı uyruklu başvurucular, trafik kazası neticesinde uğradıkları manevi zararların tazmini için Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurmuştur. Heyet, 5718 sayılı MÖHUK'un 48. maddesi uyarınca yabancıların dava açarken teminat gösterme zorunluluğunu bir dava şartı olarak değerlendirmiştir. Komisyonun, adli yargıdaki gibi teminat takdir etme ve bloke etme mekanizmasına sahip olmaması sebebiyle, uyuşmazlığın genel mahkemelerde görülmesi gerektiği kanaatine varılarak başvurunun usulden reddine hükmedilmiştir.

Özetli

İlgili Akademik Makaleler

Bu madde ile ilgili hakemli akademik makaleler

Akademik Makale 2026

YARGILAMALARIN KİTLE FONLAMASI YOLUYLA FİNANSMANI

Serdar Hızır

Akademik Makale 2026

İş Hukukunda Dava Şartı Arabuluculuk ve Asıl İşveren-Alt İşveren İlişkisinde Taraf Teşkili Sorunu: Anayasa Mahkemesinin 2025/121 Sayılı Kararı Işığında Bir Değerlendirme

Elif Altaylı Yıldırım

Akademik Makale 2026

Sendikaların Dava Ehliyetinin Topluluk Davası Kapsamında Değerlendirilmesi (Karar İncelemesi)

Battal Şener Hâkim

Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Vol. 18 No. 2

Akademik Makale 2026

Aile Hukukundan Doğan Uyuşmazlıkların Alternatif Çözüm Yolları

Kemal Erdoğan Alper Uyumaz

Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Vol. 17 No. 1

Akademik Makale 2026

Sendikaların Yargılama Alanına İlişkin Bireysel Nitelikli Faaliyetleri

Ayça İ̇̇zmirlioğlu

Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Vol. 19 No. 2

Akademik Makale 2026

KANUN YOLU SÜRESİ İÇİNDE DAVANIN KONUSUZ KALMASI

Leyla Akyol Aslan

Karatekin Hukuk Dergisi, Vol. 4 No. 1

Akademik Makale 2026

UYUŞMAZLIK ÇÖZÜM YOLUNA PLANLI BİR ALTERNATİF: “UYUŞMAZLIK ÖNCESİ ARABULUCULUK SÖZLEŞMESİ”

Safa Koçoğlu

İstanbul Medeniyet Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Vol. 5 No. 8

Akademik Makale 2025

Tahkim Yargılamasını İçeren Basamaklı Uyuşmazlık Çözüm Şartları

Ekin Deniz İlhan

Akademik Makale 2025

Medenî Usûl Hukukunda Sosyal Devlet İlkesinin Yansımaları

Efe Dırenisa

Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Vol. 74 No. 2

Akademik Makale 2025

KARŞILAŞTIRMALI OLARAK MİRAS HUKUKUNDA BİRLİKTE HAREKET İLKESİ VE HER BİR MİRASÇININ TEK BAŞINA HAREKET EDEBİLİRLİĞİNİN ÖZELLİKLE İVEDİLİK HALİ BAKIMINDAN İNCELENMESİ

Serra Kocar

Dokuz Eylül Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Vol. 27 No. 1