(1) Dava esastan reddedilirse davacı, beşyüz Türk Lirasından beşbin Türk Lirasına kadar disiplin para cezasına mahkûm edilir.
HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU · 6100 Sayılı Kanun
Madde 49 — Davanın reddi hâlinde verilecek ceza
(1) Dava esastan reddedilirse davacı, beşyüz Türk Lirasından beşbin Türk Lirasına kadar disiplin para cezasına mahkûm edilir.
İlgili Yargıtay Kararları
Bu madde ile ilgili Yargıtay kararları ve emsal uygulamalar
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu — 2026/152
Davacı, önceki bir davada mahkemenin depo edilen bedeli vadeli mevduata aktarmaması sebebiyle oluşan faiz kaybı nedeniyle Devlet aleyhine tazminat davası açmıştır. Hukuk Genel Kurulu, hâkimlerin hukuki sorumluluğunun 6100 sayılı HMK'nın 46. maddesinde sınırlı olarak sayılan hallerle sınırlı olduğunu, somut olayda bu şartların gerçekleşmediğini belirterek, davanın reddine ilişkin Özel Daire kararını onamıştır.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu — 2026/151
Davacı, icra mahkemesi ve istinaf kararlarının hukuka aykırı olduğunu, bilirkişi raporundaki maddi hataların dikkate alınmadığını iddia ederek, HMK 46. maddesi kapsamında Devlet aleyhine tazminat davası açmıştır. Hukuk Genel Kurulu, HMK 46. maddesinde sayılan sınırlı sorumluluk hallerinin (numerus clausus) somut olayda gerçekleşmediğini, hâkimin takdir yetkisi ve hukuki yorumunun tazminat konusu yapılamayacağını belirterek, Özel Dairenin davanın reddine ve disiplin para cezasına hükmeden kararını onamıştır.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu — 2026/150
Davacı, daha önce taraf olduğu bir ihalenin feshi davasında verilen kararların hatalı olduğunu ve hakimin hukuki sorumluluğunu doğurduğunu iddia ederek, HMK'nın 46. maddesine dayalı tazminat davası açmıştır. İlk derece mahkemesi sıfatıyla bakan Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, hakimin takdir yetkisinin ve hukuki yorumunun tazminat konusu yapılamayacağını, HMK 46'daki sınırlı sorumluluk hallerinin oluşmadığını belirterek davanın esastan reddine karar vermiştir. Hukuk Genel Kurulu, bu kararın usul ve yasaya uygun olduğunu belirterek onamıştır.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu — 2026/177
Davacı, önceki bir davada hâkimin maddi hata yaparak taşınmaz parsel numarasını yanlış yazması nedeniyle hak kaybına uğradığını iddia ederek, HMK'nın 46. maddesi kapsamında Devlet aleyhine tazminat davası açmıştır. Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, hâkimin eyleminin HMK'nın 46. maddesinde sınırlı olarak sayılan sorumluluk nedenlerinden (kasıt, ağır ihmal, açık kanun ihlali vb.) hiçbirini oluşturmadığını, basit bir maddi hatanın hâkimin hukuki sorumluluğunu doğurmayacağını belirterek davanın reddine ve davacı aleyhine disiplin para cezasına hükmetmiştir. Hukuk Genel Kurulu, bu kararı usul ve yasaya uygun bularak onamıştır.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu — 2026/176
Davacı, daha önce açtığı ortaklığın giderilmesi davasındaki yargılama süreci ve sonuçtan memnun kalmayarak, Hukuk Muhakemeleri Kanunu'nun 46. maddesi uyarınca Devlet aleyhine hâkimlerin hukuki sorumluluğuna dayalı tazminat davası açmıştır. Yargıtay 7. Hukuk Dairesi, iddia edilen durumların kanunda sınırlı olarak sayılan sorumluluk nedenleri arasında yer almadığını belirterek davanın reddine ve davacıya disiplin para cezası verilmesine hükmetmiştir. Hukuk Genel Kurulu, bu kararın usul ve yasaya uygun olduğunu tespit ederek onamıştır.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu — 2026/175
Davacı, daha önce görev yaptığı idari yargı sürecindeki kararların, Noterlik ve Avukatlık Kanunu'nun açık hükümlerine aykırı olduğunu iddia ederek, bu kararları veren hâkimlerin yargılama faaliyetinden dolayı Devlet aleyhine HMK 46. madde kapsamında tazminat davası açmıştır. İlk derece mahkemesi sıfatıyla Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, HMK 46. maddede sayılan sınırlı sorumluluk hallerinin (numerus clausus) gerçekleşmediğini, hâkimin takdir yetkisi ve hukuki yorumunun tazminata konu edilemeyeceğini belirterek davanın reddine ve davacının disiplin para cezası ile cezalandırılmasına karar vermiştir. Hukuk Genel Kurulu, bu kararı usul ve yasaya uygun bularak onamıştır.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu — 2026/165
Davacı, bir önceki yargılama sürecinde hakimin hatalı, taraflı ve kusurlu yargılama yaptığı iddiasıyla devlet aleyhine tazminat davası açmıştır. Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, HMK'nın 46. maddesinde sınırlı olarak sayılan hakim sorumluluğu koşullarının oluşmadığı gerekçesiyle davanın esastan reddine ve disiplin para cezasına hükmetmiştir. Davacı bu kararı temyiz etmiştir. Hukuk Genel Kurulu, temyiz aşamasında harçların yatırılmadığını ve dosyada adli yardım talebi de bulunmadığını tespit ederek, eksik harçların tamamlatılması için dosyanın ilgili Daireye geri çevrilmesine karar vermiştir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu — 2025/900
Hâkimin yargılama faaliyetinden kaynaklanan sorumluluğu nedeniyle Devlet aleyhine açılan tazminat davasında, HMK 46. maddesinde sayılan sınırlı sorumluluk hallerinin somut olayda gerçekleşmediği gerekçesiyle davanın reddine dair Özel Daire kararının onanmasına karar verilmiştir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu — 2025/925
Hakimlerin yargısal faaliyetlerinden dolayı Devletin hukuki sorumluluğuna dayalı tazminat davasında, HMK 46. maddesinde sınırlı olarak sayılan (numerus clausus) sorumluluk hallerinin oluşmadığı gerekçesiyle davanın reddine dair ilk derece mahkemesi kararının onanması.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu — 2025/893
Hakimlerin yargısal faaliyetlerinden dolayı Devlet aleyhine açılan tazminat davasında, HMK 46. maddesinde sayılan sınırlı sorumluluk hallerinin (numerus clausus) oluşmadığı gerekçesiyle davanın reddine dair ilk derece mahkemesi kararının onanması.
İlgili Danıştay Kararları
Bu madde ile ilgili Danıştay kararları ve emsal uygulamalar
Bu madde için henüz Danıştay kararı bulunmuyor.
İlgili Sigorta Tahkim Kararları
Bu madde ile ilgili Sigorta Tahkim Komisyonu kararları
Bu madde için henüz Sigorta Tahkim kararı bulunmuyor.
İlgili Akademik Tezler
Bu madde ile ilgili yüksek lisans ve doktora tezleri
Bu madde için henüz akademik tez bulunmuyor.
İlgili Akademik Makaleler
Bu madde ile ilgili hakemli akademik makaleler
ÇİN, KOVİD-19 PANDEMİSİNİN YAYILMASINDAN SORUMLU TUTULABİLİR Mİ?
Mesut Şöhret
Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Vol. 16 No. 2
HUKUK MUHAKEMELERİ KANUNU TASARISI’NIN 1 İLÂ 122. MADDELERİNDE YER ALAN TEMEL DÜZENLEMELER VE BUNLARIN GENEL ÇERÇEVEDE DEĞERLENDİRİLMESİ
Süha Tanrıver
Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, Vol. 57 No. 3